1. Fabrikantgegevens
Firmanaam en volledig adres van de fabrikant en, indien van toepassing, van de gemachtigde.
Machineveiligheid & CE
Gebruiksaanwijzing laten opstellen voor uw machine.
Een gebruiksaanwijzing is bij elke machine wettelijk verplicht. Bijlage I §1.7.4.2 van de Machinerichtlijn schrijft precies voor wat erin moet staan, van montage-instructies en restrisico's tot geluidsemissiewaarden. Zonder complete gebruiksaanwijzing is uw technisch dossier niet af en is de CE-markering niet rechtsgeldig.
De praktijk
Het meest onderschatte onderdeel van het CE-dossier.
In de praktijk zien wij dat de gebruiksaanwijzing als laatste wordt gemaakt, vaak door een engineer die er geen tijd voor heeft, en dat er stukken uit oudere documenten worden gekopieerd. Het resultaat is een document dat op het eerste gezicht compleet lijkt, maar dat bij toetsing op meerdere verplichte punten tekortschiet. Juist dit onderdeel wordt bij markttoezicht als eerste opgevraagd, omdat het snel te beoordelen is.
Wettelijk kader
Wat er volgens §1.7.4.2 in moet staan.
De Machinerichtlijn somt de verplichte onderdelen limitatief op. Samengevat in negen blokken:
2. Aanduiding van de machine
De gegevens zoals die op het typeplaatje staan, met uitzondering van het serienummer.
3. EU-conformiteitsverklaring
Een kopie van de verklaring, of ten minste de volledige inhoud daarvan.
4. Beschrijving en werking
Algemene beschrijving van de machine, de werkplekken van bedieners, de beveiligingsmiddelen, het beoogde gebruik én het redelijkerwijs voorzienbare verkeerde gebruik.
5. Montage en installatie
Instructies voor montage, installatie en aansluiting, met tekeningen en schema's. Inclusief maatregelen om lawaai en trillingen te beperken.
6. Gebruik, onderhoud en storing
Inbedrijfstelling, bediening, afstellen, onderhoud, storingsverhelpen, en de opleiding die bedieners nodig hebben.
7. Restrisico's en PBM
De risico's die na alle maatregelen overblijven, en de beschermingsmaatregelen die de gebruiker zelf moet treffen, inclusief persoonlijke beschermingsmiddelen.
8. Transport en opslag
Veilig vervoeren, hanteren en opslaan, met opgave van gewicht en aanslagpunten.
9. Emissiegegevens
Geluidsemissiewaarden volgens de vastgelegde drempels, en informatie over niet-ioniserende straling waar die van toepassing is.
De geluidswaarden onder punt 9 zijn geen schatting: er gelden vaste drempels waarboven u moet verklaren, en ook onder die drempel moet u dat feit vermelden. Meer over geluid- en stofmetingen aan machines →
Taal
In welke taal moet de gebruiksaanwijzing zijn?
Dit is een punt waar veel machinebouwers bij export tegenaan lopen, en waar het markttoezicht scherp op let.
- De gebruiksaanwijzing moet worden geleverd in de officiële taal of talen van de lidstaat waar de machine in de handel wordt gebracht of in bedrijf wordt gesteld. Levert u in Nederland, dan is een Nederlandse versie verplicht;
- De versie die u zelf heeft opgesteld geldt als de originele gebruiksaanwijzing en moet als zodanig zijn aangeduid;
- Elke andere taalversie is formeel een vertaling, moet de aanduiding "Vertaling van de originele gebruiksaanwijzing" dragen, en moet samen met de originele versie worden meegeleverd.
Dat onderscheid is meer dan een formaliteit. Bij een geschil over aansprakelijkheid wordt teruggegrepen op de originele tekst. Een slordige vertaling die afwijkt van het origineel kan u dus in een lastige positie brengen.
Exporteert u naar Duitsland, België of verder, dan heeft u per land een taalversie nodig. Samodi verzorgt de Nederlandse en Engelse versie en regelt vakinhoudelijke vertalingen voor andere talen, zodat de veiligheidsinformatie in elke versie klopt.
Uit de praktijk
Wat Samodi vaak ziet misgaan.
Losse handleidingen in een map
Bij een samenstel worden de handleidingen van de deelmachines bij elkaar gevoegd. Er is dan geen gebruiksaanwijzing voor het samenstel als geheel, terwijl dat wel de machine is die u in de handel brengt.
Restrisico's ontbreken
De risicobeoordeling benoemt restrisico's, maar die worden niet doorvertaald naar de gebruiksaanwijzing. Daarmee is de keten tussen beoordeling en informatie voor gebruik gebroken.
Geen geluidsverklaring
Er staat niets over geluid. Ook als de machine stil is, moet vermeld worden dat de emissiedruk onder de drempelwaarde blijft. Dit wordt bijna altijd vergeten.
Geen voorzienbaar verkeerd gebruik
Alleen het beoogde gebruik staat beschreven. De richtlijn vraagt expliciet ook om waarschuwingen voor gebruik dat redelijkerwijs te voorzien is maar niet is toegestaan.
Vertaling zonder origineel
Er wordt alleen een Nederlandse vertaling meegeleverd, zonder de originele gebruiksaanwijzing en zonder de verplichte aanduiding.
Gekopieerd van een vorig project
Teksten uit een oudere handleiding worden hergebruikt voor een andere machine. Verwijzingen, restrisico's en emissiewaarden kloppen dan niet meer.
Werkwijze
Hoe Samodi uw gebruiksaanwijzing opstelt.
- Intake en inventarisatie. Wat is de machine, wie zijn de gebruikers, in welke landen wordt hij geleverd, en wat is er al aan documentatie aanwezig?
- Koppeling aan de risicobeoordeling. De restrisico's uit de risicobeoordeling vormen de basis voor de waarschuwingen en beschermingsmaatregelen in de gebruiksaanwijzing.
- Opstellen conform de bijlage. Alle verplichte onderdelen van §1.7.4.2 worden systematisch afgelopen, zodat er niets ontbreekt.
- Emissiegegevens verwerken. Geluidswaarden en, waar van toepassing, gegevens over straling worden in de juiste formulering opgenomen.
- Taalversies. De originele gebruiksaanwijzing wordt als zodanig aangeduid; vertalingen krijgen de juiste vermelding en worden met het origineel meegeleverd.
- Opname in het dossier. De gebruiksaanwijzing wordt opgenomen in het technisch dossier, zodat het geheel klopt.
Wat krijgt u concreet?
Een handleiding die een toets doorstaat.
Complete gebruiksaanwijzing
Opgesteld conform bijlage I §1.7.4.2, klaar om mee te leveren met de machine en op te nemen in het technisch dossier.
Juiste taalaanduiding
Origineel en vertalingen correct aangeduid, zodat u ook bij export formeel in orde bent.
Aansluiting op de risicobeoordeling
Restrisico's en beschermingsmaatregelen komen aantoonbaar terug uit uw risicobeoordeling.
Toetsing van bestaande handleidingen
Heeft u al een handleiding? Dan toetsen wij die aan alle verplichte punten en leveren een restpuntenlijst.
Gerelateerd
Lees ook.
Technisch dossier laten opstellen
De gebruiksaanwijzing is een verplicht onderdeel van het dossier. Dit is het geheel.
CE-dossiercheck
Laat uw bestaande dossier, verklaring en handleiding in één keer controleren.
Geluid- en stofmetingen aan machines
De emissiewaarden die verplicht in de gebruiksaanwijzing moeten worden vermeld.
Veelgestelde vragen
Vragen die wij vaak krijgen.
Is een gebruiksaanwijzing verplicht bij een machine?
Ja. Bijlage I §1.7.4 van de Machinerichtlijn 2006/42/EG verplicht de fabrikant om bij elke machine een gebruiksaanwijzing te leveren. Zonder gebruiksaanwijzing is het technisch dossier incompleet en is de CE-markering niet rechtsgeldig. Vanaf 20 januari 2027 verschuift deze eis naar bijlage III van de Machineverordening EU 2023/1230.
In welke taal moet de gebruiksaanwijzing zijn?
In de officiële taal of talen van de lidstaat waar de machine in de handel wordt gebracht of in bedrijf wordt gesteld. Levert u aan Nederland, dan moet er een Nederlandse versie zijn. Is dat een vertaling, dan moet die zijn aangeduid als "Vertaling van de originele gebruiksaanwijzing" en moet de originele gebruiksaanwijzing worden meegeleverd.
Wat is het verschil tussen de originele gebruiksaanwijzing en een vertaling?
De originele gebruiksaanwijzing is de versie die de fabrikant zelf heeft opgesteld en die als zodanig is aangeduid. Elke andere taalversie is formeel een vertaling en moet die aanduiding dragen, met de originele versie erbij. Dit onderscheid is meer dan formaliteit: bij aansprakelijkheid wordt teruggegrepen op de originele tekst.
Kan ik de handleiding van de leverancier overnemen?
Alleen voor het onderdeel dat u onveranderd doorlevert. Bouwt u zelf een machine, past u er een aan of koppelt u machines tot een samenstel, dan bent u juridisch de fabrikant en heeft u een eigen gebruiksaanwijzing nodig voor het geheel. Losse handleidingen van deelmachines bij elkaar in een map is geen gebruiksaanwijzing voor het samenstel.
Startpunt
Gebruiksaanwijzing nodig, of laten toetsen?
Samodi stelt de gebruiksaanwijzing op conform bijlage I §1.7.4.2, of toetst uw bestaande handleiding op alle verplichte punten en levert een restpuntenlijst.