Stoffenregister: wat moet erin staan?

Werkt u met gevaarlijke stoffen, dan moet u de blootstelling beoordelen en die gegevens vastleggen. Het register is de basis daarvoor: het beschrijft niet alleen welke stoffen er zijn, maar ook hoe ze worden gebruikt en wat uw mensen binnenkrijgen.

Waarom een stoffenregister?

Het register geeft overzicht van alle gevaarlijke stoffen in uw bedrijf en vormt de basis voor de blootstellingsbeoordeling. Zonder actueel register kunt u niet aantonen dat u de risico's kent, laat staan dat u ze beheerst. En juist daarop controleert de Arbeidsinspectie.

De wettelijke basis staat in hoofdstuk 4 van het Arbeidsomstandighedenbesluit: artikel 4.2 vraagt om het beoordelen van de aard, de mate en de duur van de blootstelling, en artikel 4.2a regelt de aanvullende registratie. Het register is daarmee geen losse lijst, maar het geheugen van uw beoordeling.

Een map met veiligheidsinformatiebladen is geen register

Dit is het hardnekkigste misverstand. Een veiligheidsinformatieblad beschrijft de stof zoals de leverancier hem levert: eigenschappen, gevaren, en in rubriek 8 vaak een grenswaarde. Nuttig, maar het gaat over de stof in de verpakking.

Wat ontbreekt is uw situatie: in welke taak wordt de stof gebruikt, hoe lang, hoe vaak, in welke ruimte, met welke afzuiging, door hoeveel mensen. Dat bepaalt de blootstelling, en dat is wat het register moet laten zien.

Wat hoort er per stof in?

• De stofnaam, het veiligheidsinformatieblad (VIB) en de gevaarsindeling
• De locatie en de hoeveelheid die aanwezig is
• Het gebruik: bij welke taak of in welk proces
• De blootstellingsroute: inademen, huidcontact of inslikken
• De grenswaarde, publiek of privé, en waar die vandaan komt
• De beoordeelde blootstelling en hoe die tot stand kwam
• De CMR-status: kankerverwekkend, mutageen of voortplantingsgiftig
• De getroffen beheersmaatregelen en wie ze uitvoert

Het laatste punt wordt vaak vergeten. Een maatregel zonder eigenaar en zonder termijn is een voornemen, geen beheersmaatregel.

Grenswaarden: publiek of privé

Voor een beperkt aantal stoffen stelt de overheid een wettelijke, publieke grenswaarde vast. Voor alle andere stoffen stelt u zelf een privé-grenswaarde vast, onderbouwd met gezondheidskundige informatie. Dat is geen formaliteit: u bent er dan zelf verantwoordelijk voor dat die waarde bescherming biedt.

Het VIB kan hierbij helpen, maar u blijft degene die de keuze onderbouwt. Leg daarom in het register vast welke waarde u hanteert en waarop die is gebaseerd.

Extra verplichtingen bij CMR-stoffen

Bij kankerverwekkende, mutagene en voor de voortplanting giftige stoffen gelden strengere regels. Vervanging is het uitgangspunt (artikel 4.17): kan de stof of het proces worden vervangen door iets minder schadelijks? Kan dat niet, dan moet u kunnen laten zien dat u het hebt onderzocht en waarom het niet lukt.

Daarnaast houdt u een lijst bij van werknemers die aan deze stoffen worden blootgesteld (artikel 4.15), met bijbehorende bewaarverplichtingen. Controleer de actuele termijnen in het Arbobesluit; die wijken af van de gebruikelijke bewaartermijnen in uw administratie.

Het register staat niet op zichzelf

Het koppelt aan drie dingen: aan uw RI&E, aan de blootstellingsbeoordeling volgens NEN-EN 689, en aan het plan van aanpak waarin de maatregelen met termijnen staan. Ontbreekt een van die drie, dan valt het geheel uit elkaar en is het register weer een lijst.

Voor de registratie werkt Samodi samen met Stoffenmanager®. Wij beginnen altijd in de gratis versie; die volstaat voor de meeste bedrijven om het register op te bouwen en de eerste beoordelingen te doen. Pas als het aantal stoffen, locaties of de complexiteit erom vraagt, is een betaalde licentie aan de orde.

Uit de praktijk

Wat Samodi vaak ziet misgaan.

Het register is bevroren

Ooit opgesteld, daarna niet meer bijgewerkt. Nieuwe producten en gewijzigde processen staan er niet in.

Alleen de stoffen uit het magazijn

Stoffen die tijdens het proces ontstaan, zoals lasrook, houtstof of dieselmotoremissie, staan er niet in. Die komen niet in verpakking binnen en worden daardoor vergeten.

Geen eigenaar

Niemand is aangewezen om het register bij te houden, waardoor het bij de eerste drukke periode stilvalt.

Wat Samodi doet

Samodi stelt het register op of actualiseert het, voert de blootstellingsbeoordeling uit volgens NEN-EN 689 en levert een plan van aanpak dat aansluit op uw RI&E en op de eisen van de Arbeidsinspectie. Zie gevaarlijke stoffen: van inventarisatie tot borging.

Gerelateerd

Lees ook.

• Blootstellingsbeoordeling volgens NEN-EN 689
• Eis tot naleving over gevaarlijke stoffen
• Lasrook en afzuiging

Veelgestelde vragen

Vragen die wij vaak krijgen.

Is een stoffenregister verplicht?

Ja. Wie met gevaarlijke stoffen werkt, moet de blootstelling beoordelen en de gegevens vastleggen. Een gebrekkig register is een veelvoorkomende reden voor een eis tot naleving.

Wat moet er in het stoffenregister?

Per stof onder meer: naam en VIB, locatie en hoeveelheid, het gebruik en de taak, de blootstellingsroute, de grenswaarde, de beoordeelde blootstelling, de CMR-status en de maatregelen.

Is een map met veiligheidsinformatiebladen een register?

Nee. Een VIB beschrijft de stof zoals geleverd. Het register beschrijft hoe u die stof gebruikt en wat dat voor uw mensen betekent.

Hoe vaak moet het register worden bijgewerkt?

Bij elke wijziging: een nieuwe stof, een andere leverancier, een gewijzigd proces of een nieuwe werkwijze.

Geschreven door Sander Mook, veiligheidskundige, gecertificeerd CMSE® en CECE®, oprichter van Samodi Bedrijfsveiligheid in Leek.

Laatst gecontroleerd: oktober 2026. Bronnen: Arbeidsomstandighedenbesluit hoofdstuk 4 en NEN-EN 689. Wetgeving verandert; controleer bij twijfel de actuele tekst of neem contact op.