Machinebouwers en fabrikanten
Wie een machine ontwerpt of bouwt, moet een risicobeoordeling uitvoeren conform ISO 12100. Die vormt de onderbouwing van de CE-markering en het technisch dossier.
Risicobeoordeling machines
Risicobeoordeling machines die standhoudt.
Een risicobeoordeling machines is een systematische beoordeling van de gevaren en risico's van een machine, uitgevoerd conform NEN-EN-ISO 12100. Voor fabrikanten vormt de risicobeoordeling het hart van het technisch dossier en de CE-markering; voor werkgevers is het de invulling van Arbobesluit artikel 7.3 per arbeidsmiddel (machine-RI&E). Het resultaat is een schriftelijk rapport met risico's, prioriteiten en concrete maatregelen.
Voor wie
Voor fabrikanten én werkgevers, twee verschillende verplichtingen.
Een risicobeoordeling is geen formaliteit, maar de basis onder elke veilige machine. De wet legt de verantwoordelijkheid bij twee partijen, met elk een eigen plicht.
Werkgevers en gebruikers
Wie een machine gebruikt, moet op grond van Arbobesluit artikel 7.3 beoordelen of het arbeidsmiddel veilig kan worden gebruikt in de eigen werksituatie, ook bij een gloednieuwe machine met CE-markering.
Technische diensten
Bij gemeenten en scholen staan machines vaak jaren zonder gedocumenteerde beoordeling. De Arbeidsinspectie controleert hier even hard als bij het bedrijfsleven.
Bij modificatie of koppeling
Past u een machine ingrijpend aan of koppelt u machines? Dan is een nieuwe risicobeoordeling vereist en kunt u juridisch fabrikant worden.
Ervaring met: wij voeren risicobeoordelingen uit voor onder meer machinebouwers, metaalbewerking, houtbewerking, kunststofbewerking, de voedingsmiddelenindustrie (waaronder zuivel, bakkerij en banket), papier- en kartonproductie, recycling, foodtech-startups en proeffabrieken, gemeentelijke werkplaatsen en machineparken in het voortgezet en hoger onderwijs.
Wanneer verplicht
Wanneer is een risicobeoordeling verplicht of verstandig?
- Bij het ontwerp van een nieuwe machine. De fabrikant moet de risicobeoordeling al in de ontwerpfase starten, niet pas bij oplevering.
- Bij aanschaf van een arbeidsmiddel. De werkgever beoordeelt vóór ingebruikname of de machine past bij de taak, de omgeving en de gebruikers.
- Bij wijziging of koppeling. Elke ingrijpende aanpassing of samenstelling vraagt om een hernieuwde beoordeling.
- Na een inspectiebezoek. Constateert de Arbeidsinspectie dat een beoordeling ontbreekt, dan is dat een overtreding die u snel moet herstellen.
Werkwijze
Hoe Samodi een risicobeoordeling uitvoert.
Samodi werkt volgens de methodiek van NEN-EN-ISO 12100. U weet vooraf welke stappen worden doorlopen en wat het oplevert.
- Intake en afbakening. We bepalen de grenzen van de machine: functies, taakfasen, gebruikers en omgeving.
- Gevaren identificeren. Mechanisch, elektrisch, geluid, trilling, stoffen, ergonomie, systematisch in kaart gebracht per taakfase.
- Risico's inschatten. Per gevaar bepalen we de ernst, de blootstelling en de kans, en wegen we het restrisico.
- Maatregelen adviseren. Volgens de risicoreductiestrategie: eerst inherent veilig ontwerp, dan afscherming en beveiliging, dan instructie en PBM.
- Rapporteren. U ontvangt een schriftelijk rapport met risicotabel, prioriteitenlijst en concrete, uitvoerbare maatregelen.
- Controle na uitvoering. Desgewenst toetsen we of de getroffen maatregelen passen bij de beoordeling en inspectiebestendig zijn.
Scope
Wat een risicobeoordeling bij Samodi omvat.
Wij stellen een risico-inventarisatie van de machines op, op basis van de Arbeidsmiddelenrichtlijn (Arbobesluit hoofdstuk 7) en conform NEN-EN-ISO 12100 (Veiligheid van machines - Basisbegrippen voor ontwerp - Risicobeoordeling en risicoreductie). De inventarisatie omvat:
- Een indicatie van de gevaren;
- Een schatting van de risico's, volgens de methode van Kinney & Wiruth;
- Een prioriteitsbepaling;
- Een opsomming van de technische, organisatorische en gedragsmaatregelen die genomen moeten worden om de gevaren tot een aanvaardbaar niveau terug te brengen;
- Een opsomming van de normen die toegepast kunnen worden bij de risicoreductie.
De opgestelde documenten worden digitaal (PDF en Excel) ter beschikking gesteld. De werkzaamheden worden deels op locatie en deels ten kantore van Samodi Bedrijfsveiligheid uitgevoerd.
Buiten scope
Wat niet in de standaardscope zit.
- Het controleren van (machine)software;
- Het controleren van elektrische, pneumatische en/of hydraulische schema's op ontwerp-, aansluit- en/of bedradingsfouten;
- De inventarisatie van risico's in verband met explosiegevaar (die worden in het kader van de ATEX 153-richtlijn separaat beoordeeld);
- De risico-inventarisatie van handgereedschap.
Aanvullende diensten
Naast de risicobeoordeling.
Desgewenst stellen wij machine-instructiekaarten op en werken wij LOTOTO-veiligstellingsinstructies uit voor veilig onderhoud. Deze onderdelen worden apart geoffreerd.
Wat krijgt u concreet?
Een rapport waar u morgen mee aan de slag kunt.
Risicobeoordelingsrapport
Volledige beoordeling conform ISO 12100, bruikbaar als bewijs bij een inspectiebezoek en als basis voor het technisch dossier.
Risicotabel per gevaar
Overzichtelijk per taakfase: gevaar, risico, maatregel en restrisico.
Prioriteitenlijst
Wat eerst moet, wat kan wachten, zodat u uw budget gericht inzet.
Maatregelenplan
Concrete, haalbare maatregelen met onderbouwing vanuit de norm en de wet.
Uit de praktijk
Wat Samodi vaak ziet misgaan.
Bij bijna elke machine die wij beoordelen komen dezelfde tekortkomingen terug. Herkent u er een?
Beoordeling wel gedaan, niet vastgelegd
De risico's zijn ooit bekeken, maar er is geen schriftelijk document. Voor de Arbeidsinspectie bestaat het dan niet.
CE-markering verward met werkgeversplicht
Men denkt: de machine heeft CE, dus we zijn klaar. De eigen beoordeling op grond van artikel 7.3 ontbreekt.
Geen actualisatie na wijziging
Een machine is aangepast of verplaatst, maar de oude beoordeling is nooit bijgewerkt.
Maatregelen niet gecontroleerd
Er is een afscherming geplaatst, maar niemand heeft getoetst of die past bij het werkelijke risico.
Wettelijk kader
De normen en wetgeving waarop wij ons baseren.
NEN-EN-ISO 12100 is de kernnorm voor risicobeoordeling en risicovermindering van machines. Voor fabrikanten geldt de Machinerichtlijn 2006/42/EG (tot 19 januari 2027) en daarna de Machineverordening EU 2023/1230. Voor werkgevers geldt Arbobesluit artikel 7.3, de Nederlandse implementatie van de Arbeidsmiddelenrichtlijn 2009/104/EG. Deze verplichting geldt voor elk arbeidsmiddel, ook nieuwe machines met een geldige CE-markering.
Begint vaak bij de RI&E
Wijst uw RI&E op verdiepend onderzoek?
Iedere werkgever is verplicht een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) te hebben, op grond van artikel 5 van de Arbowet. Vaak komt daaruit naar voren dat een onderwerp nader, verdiepend onderzoek vraagt, bijvoorbeeld de machineveiligheid. Komt uit uw RI&E naar voren dat een verdiepende risicobeoordeling van uw machines nodig is? Dan voert Samodi die uit conform ISO 12100 en de Arbeidsmiddelenrichtlijn (Arbobesluit artikel 7.3).
Wat als u niet voldoet?
De Arbeidsinspectie kan fors beboeten.
Voldoet u niet aan de wettelijke eisen, dan kan de Nederlandse Arbeidsinspectie een eis tot naleving stellen, het werk stilleggen of een boete opleggen. De normbedragen lopen van € 340 tot € 13.500 per overtreding (peildatum 2026). Leidt de overtreding tot een arbeidsongeval, dan wordt dat bedrag vermenigvuldigd met 4 bij blijvend letsel en met 5 bij een dodelijk ongeval. Bij herhaling komt daar 100% tot 200% bovenop.
Veelgestelde vragen
Vragen die wij vaak krijgen.
Is een risicobeoordeling verplicht als mijn machine al CE-markering heeft?
Ja. De CE-markering is de verantwoordelijkheid van de fabrikant en zegt dat de machine veilig is ontworpen. Als werkgever heeft u op grond van Arbobesluit artikel 7.3 een eigen, zelfstandige plicht om te beoordelen of de machine veilig kan worden gebruikt in uw specifieke situatie. De Arbeidsinspectie controleert op beide.
Wat is het verschil tussen een risicobeoordeling en een RI&E?
Een risicobeoordeling conform ISO 12100 richt zich op één machine: welke gevaren brengt deze machine mee. Een RI&E (Risico-Inventarisatie en -Evaluatie) is breder en beoordeelt alle arbeidsrisico's in een organisatie. De machinegerichte beoordeling op grond van artikel 7.3 wordt ook wel machine-RI&E genoemd.
Volgens welke norm voert Samodi de risicobeoordeling uit?
Wij werken volgens NEN-EN-ISO 12100, de internationale norm voor risicobeoordeling en risicovermindering van machines. Voor de werkgeversbeoordeling koppelen we dit aan Arbobesluit artikel 7.3.
Hoe lang duurt een risicobeoordeling?
Dat hangt af van de complexiteit en het aantal machines. Een enkele machine kan binnen een dag worden beoordeeld; een volledig machinepark vraagt meer tijd. Tijdens de intake geven wij een realistische inschatting.
Kan ik de risicobeoordeling gebruiken als bewijs bij de Arbeidsinspectie?
Ja. U ontvangt een schriftelijk rapport dat direct bruikbaar is als onderbouwing bij een inspectiebezoek en als basis voor uw technisch dossier of plan van aanpak.
Beoordeelt Samodi ook oude machines zonder CE-markering?
Ja. Voor machines van vóór 1995 geldt geen CE-plicht, maar wel de werkgeversverplichting uit het Arbobesluit. Wij beoordelen ook deze machines en geven aan welke maatregelen nodig zijn.
Startpunt
Laat uw situatie beoordelen.
Vraag een quickscan of beoordeling aan. Samodi geeft u helder wat er nodig is, praktisch, schriftelijk en direct bruikbaar.